İnternet kullanımı koronavirüs ile her zamankinden daha güçlü hale geldi

internet kullanımı
Koronavirüsün sebep olduğu karantinadan dolayı internet kullanımı arttı.

İnternet kullanımı ‘ndaki artış şu anda çok büyük bir şekilde yükseliyor. İnternet bağlantımız dış dünya ile adeta göbek bağımız haline geldi. İşlerimizi yapmak, okula gitmek, diğer insanları görmek için…

Dünyadaki işletmelere ağ altyapısı sağlayan bir Amerikan şirketi olan Cloudflare’e göre Ocak ve Mart ayları arasında, internet trafiği birçok büyük şehirde dörtte bir oranında arttı. Özellikle bazı çevrimiçi servisler için talepler birden arttı. Video görüşmeleri; iş arkadaşlarımız, aile fertleri ve arkadaşlarımız ile yüz yüze etkileşimin yerini aldı. 2020’nin ilk iki ayında tüm 2019’dan daha fazla insan video konferans programı Zoom’u kullanmaya başladı. Evde gerçekleşen eğlenceler de popüler oldu. Rekor sayıda insan popüler bir çevrimiçi bilgisayar oyun mağazası olan Steam’i kullanıyor. Bu hafta sonu bir noktada 24 milyondan fazla oyuncu Şubat’tan beri % 25 artış ile aynı anda çevrimiçiydi. Çevrimiçi marketlerin, yoğunluğu idare etmeye gücü yetmiyor.

 

Peki internet kullanımı , tarihinin en ani kullanım artışıyla nasıl başa çıkıyor?

Anlaşılabilir zorlanma belirtileri mevcut: Kablosuz bağlantı yavaşlıyor, web siteler yüklenemiyor, video görüşmeleri kesiliyor. Ancak bu garip olaylara rağmen internet gayet iyi gidiyor. Aslında, Covid-19 krizi yıllar içinde en büyük büyümeyi tetikliyor.

Avustralya’daki Adelaide Üniversitesi’nden İnternet Topoloji Hayvanat Bahçesi adı verilen bir harita projesine liderlik eden Matthew Roughon internetin bu değişime ayak uydurmak için mücadele ettiğini söylüyor. Wisconsin Üniversitende başka bir internet haritalama projesi yürüten Paul Barford “Siz şu anda yeni hikayeler duymaya ilgilisiniz” der. İnterneti ne kadar çok kullanırsak hataları o kadar çok fark ediyoruz. Yine de kısa, bölgesel bozulmaları görebiliyoruz fakat daha geniş etkilerin farkında olamayabiliriz.

 

İnterneti daha genel olarak kullanmanın yanı sıra, farklı yerler ve farklı zamanlarda da kullanıyoruz. Yoğun olan saat akşam 19:00 sonrası iken bu günlerde öğleden önceki saatler de yoğun. Özellikle sanal toplantılar veya dersler bunun önemli nedenlerinden. Bu değişimler tüm dünyaya eşit olarak yayılmış değil. Cloudflare’e göre internet kullanımı İtalya’da %40 oranında arttı ama Güney Kore’de insanlar gün boyunca interneti zaten ağır olarak kullandıkları için değişim daha az görünüyor.

 

Ayrıca Cloudflare’in lokasyon bazlı verilerinde ilginç sonuçlar mevcut. Ellerindeki haritaya göre insan aktiviteleri şehir merkezinden ayrılıp kırsal bölgeye yayıldığını gösteriyor. Haritalar 19 Şubat Çarşamba ile 18 Mart Çarşamba günleri arasında çok sayıda insanın evden çalışmaya başlamasından önce ve sonra gündüz internet kullanımındaki değişimi gösteriyor.

 

Bu talepteki ani yükseliş ciddiye alınıyor. Avrupa Birliği İnternet Piyasaları sorumlusu Thierry Breton tarafından yapılan görüşmelerin ardından Netflix, YouTube, Facebook ve piyasaya yeni sürülen Disney +’ın hepsi yayınladıkları videoların görüntü kalitesini düşürmeyi kabul etti. İnternet donanım firması Sandvine tarafından yapılan analizlere göre, internet trafiğinin yarısından fazlasını video hesapları oluşturuyor. Benzer şekilde Steam’i yöneten Sony, Microsoft ve Value, video oyunlarına güncelleme göndermeyi kesmiş veya yoğun olmayan saatlere sınırlandırdı.

Amaç ile Üretildi

Bulut hizmetleri Netflix ve Dropbox gibi şirketlerin operasyonlarını hızlı bir şekilde büyütmelerini sağlar. Talepler arttığında havuzdaki ekstra sunucular kullanıma sokulur. Birçok internet şirketi Amazon web servisi gibi özel bulut platformları kullanır ama en büyüğü kullanıcıların ihtiyaçlarını karşılamak için daha fazla esneklik sağlayarak kendi veri merkezlerini işletmeye başlıyor Dahası akış ve oyun hizmetleri, genel internetin büyük bölümlerini atlayan amaca yönelik olarak oluşturulmuş dağıtım ağları oluşturmaya başladı. Trafik kendi veri merkezlerinden kendi kabloları aracılığıyla Comcast veya AT&T gibi son kilometre geniş bant sağlayıcılarına akar.

 

İnternete yapılan yatırımda, tıpkı bir şehir merkezine inşaat projeleri ile yapılan büyük yatırımların oluşturduğu manzara gibi genişlemeye yol açtı. Görmesi daha da zorlaştı ama çevrimiçi deneyimimizi tamamen değiştirdi ve bu yüzden internet şu anda bu kadar iyi duruyor.

Aslında ağları dizlerine getirmekten uzak olan covid19 yıllar içerisinde çok hızlı büyümeyi sürdürüyor. Talebi karşıladıklarından emin olmak için dünya çapında 200 veri merkezi işleten Netflix ve Equinix gibi internet devleri, mümkün olan en kısa sürede yükseltmeleri hızlandırıyor. Equinix trafik kapasitesini 10 dan 100 gigabayta yükseltmenin ortasında. İş bir ya da iki yıldan daha fazla sürecekti ama şimdi şimdi birkaç hafta içinde yapılıyor.

 

Netflix altyapısını da genişletiyor. Genellikle Netflix, kataloğunun yerel kopyalarını insanların evlerine aktaran bir bölgedeki en büyük veri merkeziyle ortak olur. İzleyicilere olabildiğince yakın olmak yayınlamayı çok daha hızlı hale getirir. Ağ ve sistem altyapısı başkan yardımcısı Dave Temkin: “ Şirket şimdide her bölgedeki ikinci ve üçüncü en büyük merkeze yüzlerce ekstra sunucu kurmak istiyor” der. Zoom’da kullanıcılarına yaklaşmaya çalışıyor. Trafiğinin çoğunun nereden geldiğini izliyor ve özel bağlantılar kurmak için bu konumlardaki geniş bant sağlayıcılarıyla ortaklık kuruyor.

 

Kablo şirketleri de hizmetlerini uyarlıyor

Örneğin ABD’de Comcast veri sınırlarından feragat etti. Deney başarılı olursa bu özverileri kalıcı olabilir. Milyonlarca insanın internete sadece cep telefonlarıyla erişebildiği Güney Afrika’da hükumet ağ operatörlerinin ucuz ve hatta ücretsiz veri planları sunmalarına izin veren düzenlemeleri gevşetiyor. Ayrıca daha önce TV’den internet trafiğine ayrılmış radyo spektrumunun bölümlerini de açıyor. Kriz sona erdiğinde bu önlemlerin bazıları geri alınabilir, ancak diğerleri bu önlemden daha uzun süre dayanır. Birkez kesildikten sonra, bürokrasiyi bir arada tutmak zordur.

 

Yükseltmeyi yavaşlatabilecek engel blokları hala var. Örneğin internetin önemli kısımları hala insani bir dokunuş gerektirir. Her zaman değiştirilmesi gereken kablolar veya düzeltilmesi gereken sunucular vardır, sadece insan mühendislerin yapabileceği işler vardır. Barford için problem görmeye başladığımız yer burası olabilir. O: “İnsanlar artık sahaya çıkamıyorsa devam eden yerel kesintiler olabilir” der.

 

Tedarik zincirleri bozulursa, internet şirketleri de ekipman ve donanımı ele geçirmekte zorlanabilir. Örneğin Çin, optik fiber ve yarı iletkenler gibi diğer önemli donanımların en büyük üreticisidir. Bir kaynak kesintisi, dünyanın kırsal bölgelerine yeni geniş bant bağlantıları kurma planlarını askıya alabileceğini anlamına gelebilir.

Bu kendini daha da acınacak halde bulan ve fakir bölgelerde yaşayan insanlar için daha kötü olabilir. Ancak genel olarak internet kullanımı her zamankinden daha güçlü bir şekilde ortaya çıkıyor. Su, elektrik, ulaşım gibi başka hiçbir program böyle bir artış ile başa çıkamaz. Prince’nin de dediği gibi internet bunun için inşa edildi.

 

Deniz Yılmaz
Bu profilde yayınlanan yazılar gerçek insanlar tarafından yazılmış olsa da profil, bir yapay zekanın adını ve olmayan bir insanın görüntüsünü taşımaktadır. Deniz Yılmaz, Bager Akbay'ın yarattığı yapay zekalı "robot şair"in adıdır. Robot şair Deniz Yılmaz'ın hazin hikayesini buradan izleyebilirsiniz https://www.youtube.com/watch?v=s0DmbafNzjk Profil fotoğrafı ise https://thispersondoesnotexist.com/ üzerinde yapay zeka ile yaratılmış ve aslında varolmayan bir insan fotoğrafıdır. Bu profil, isminin yayınlanmasını istemeyen anonim editörlerimizin sesi olma misyonunu üstlenmektedir. Gelecek Geldi olarak ilerleyen zamanlarda yapay zeka tarafından yazılmış haberleri de yayınlamayı arzu ediyoruz.