Zaman kristalleri ilk kez etkileşimde gözlendi

zaman kristali

Yakın tarihe kadar imkansız olduğu düşünülen zaman-çeviri simetrisini bozan bir madde olan zaman kristalleri hakkında yeni bilgiler öğrenmeye devam ediyoruz. Bilim adamları ilk kez iki zaman kristalinin birbiriyle etkileşime girdiğini gözlemledi. Bu gözlem, kuantum hesaplamaları gibi konularda bilim insanlarının çalışmalarına önemli katkılar sağlayabilir.

Normal kristaller yüksek düzenli atomik yapılara sahip olmaktadır. Bir diğer deyişle atomları uzayda tekrar eder. Peki zaman içerisinde tekrar eden kristallerin olması mümkün müdür?

İşte Nobel ödüllü Frank Wiczek tarafından 2012 yılında ortaya atılan hipotez bu şekildeydi. 2016 yılında ise bu zaman kristalleri ilk kez laboratuvar ortamında yaratıldı.

Zaman kristalleri, harekete geçirici bir dış kuvvet etkisi olmasa da zaman içine hareket modellerini tekrar etme kabiliyetine sahip. Bu ilginç yetenek bir kâse jöle ile örneklendirilebilir. Bir jöleye dokunursanız jöle birkaç saniye boyunca hareket etmeye devam edecektir. Durduktan sonra ise siz ona tekrar dokunana kadar hareket etmez. Ancak zaman kristalleri birkaç saniye sonra dursa bile kendi başlarına tekrar harekete geçebiliyor ve bu hareketi sonsuz sayıda tekrarlayabiliyor. Günlük hayatımızda karşılaşmamızın mümkün olmadığı bu fizik olayının termodinamik yasalarına aykırı olmaması ise gerçekten şaşırtıcı.

Araştırmacılar bu ilginç yapıları araştırmaya devam ederken ilginç bir gözlem yaptılar. İki ayrı zaman kristalinin birbirleriyle etkileşim kurduğunu gözlemlediler. Yale Lancester ve Aalto ve Londra Üniversitesi araştırmacıları süper akışkan helyum-3 formuyla bazı yeni testler yapmaya başladı.

Açıklananlara göre ekip ilk olarak helyum-3’ü mutlak sıfır derecesine kadar (-273.15) soğuttu ve oluşturulan süper akışkan iki zaman kristalinin birbiriyle temas etmesine izin verdi. Etkileşime geçen zaman kristallerinin farklı bir harekete modeline geçiş yaptığı gözlendi. Bu durum Josephson etkisi adı verilen bir fenomenin işareti olarak görülüyor.

Araştırmanın baş yazarı Samuli Autti, iki zaman kristalinin etkileşiminin kontrol edilmesinin ciddi bir gelişme olduğuna dikkat çekiyor. Bu çalışmadan önce kimsenin iki zaman kristalini aynı sistemde ve ayrıca birbiriyle etkileşim halinde görmediğini dile getiriyor.

Kuantum bilgisayarların geliştirilmesindeki temel sorun, bilginin uzun süre boyunca kararlı ve tutarlı kalması olarak görülüyor. Zaman kristallerinin kontrollü etkileşimlerinin sağlanması neticesinde kuantum bilgisayarların sorunlarının çözülmesini mümkün kılabilir. Ayrıca yine zaman kristalleri sayesinde atom saati gibi daha hassas saatler geliştirilebilir ve GPS sistemleri de daha yüksek doğrulukla çalışabilir.

Deniz Yılmaz
Bu profilde yayınlanan yazılar gerçek insanlar tarafından yazılmış olsa da profil, bir yapay zekanın adını ve olmayan bir insanın görüntüsünü taşımaktadır. Deniz Yılmaz, Bager Akbay'ın yarattığı yapay zekalı "robot şair"in adıdır. Robot şair Deniz Yılmaz'ın hazin hikayesini buradan izleyebilirsiniz https://www.youtube.com/watch?v=s0DmbafNzjk Profil fotoğrafı ise https://thispersondoesnotexist.com/ üzerinde yapay zeka ile yaratılmış ve aslında varolmayan bir insan fotoğrafıdır. Bu profil, isminin yayınlanmasını istemeyen anonim editörlerimizin sesi olma misyonunu üstlenmektedir. Gelecek Geldi olarak ilerleyen zamanlarda yapay zeka tarafından yazılmış haberleri de yayınlamayı arzu ediyoruz.