Plastik atık sorunu ne zamana kadar büyüyecek?

plastik atıklar

Birkaç hafta önce bir kitapçı ziyaretimiz sırasında ön raflarda, plastik içeren ürünleri günlük yaşamımızdan nasıl çıkaracağımızı anlatan en az 10 kitap gördük. Deniz çöpü ve plastik kirliliği konusunda bilgi bombardımanı altındayız, ancak sorun hakkında ne kadar bilgimiz var?

İklim değişikliği ya da ozon tabakasının incelmesi gibi diğer gezegensel problemleri düşünün. Bu sorunlar çevresinde gelişen olgun araştırma imkanları bilim insanlarına bu sorunlara sebep olan gazların nereden geldiğini ve her yıl atmosfere bu gazlardan ne kadar saldığımızı tespit etme şansı verdi. Ancak plastik kirliliği söz konusu olduğunda, özellikle gelişmemiş ve gelişmekte olan ülkelerde plastik atıkların nasıl ve nerede üretildiği, yönetildiği, işlendiği ve bertaraf edildiği hakkında hiçbir şey bilmiyoruz. Sonuç olarak, çevrede biriken çöp miktarını azaltmak ve sınırlamak konusunda zorlanıyoruz.

Science’ta yayınlanan bir araştırmamız, mevcut ve gelecekte üretilecek plastik çöplerin dünyadaki kara ve su kütlelerine akışını tespit etmek, izlemek ve modellemek için Herkülvari bir çaba içeriyordu. Deniz suyuna giren plastiğin 2040 yılına kadar iki katına çıkacağını ve dünya bu konuda bir şey yapmazsa karada ve su kütlelerinde 1,3 milyar tondan fazla ilave çöp atılacağı sonucunu bulduk. Bu çöpün nasıl üretildiğini ve dağıtıldığını belirleyerek, plastik selinin en kolay nasıl kontrol altına alınacağını da keşfettik. Bu süreçte en ön safta, dünyanın bu tufanla başa çıkmaktaki en büyük umudu olabilecek bilinmeyen kahramanları bulduk.

Sayılarla Dünya’nın plastik sorunu

Yıllar süren araştırmalar sonucunda birikmiş bilgileri birleştiren Plastikten-Okyanusa (P₂O) adlı bir model geliştirdik. Bu model atıklarla halihazırda nasıl mücadele edildiğini gelecekteki tahmini verilerle sayısal olarak karşılaştırmaya yarıyor. Atıklarınızı bahçede ya da sokakta yakıyor musunuz? Yoksa nehire mi atıyorsunuz ? Eğer iki soruya da hayır dediyseniz muhtemelen siz de diğer 5.5 milyar insan gibi çöpleri toplanan gruptasınız. Kalan 2 milyar arasında olsaydınız, toplanmamış atıklarınızla ne yapardınız? Atıklarınızı alacakaranlıktan sonra yakındaki bir dere, uçurum kenarı veya belki de ormanda mı bırakırdınız? Çoğu zaman, toplanmamış plastik atıklar maliyetsiz ve etkili bir bertaraf yöntemi olarak yakılır.

Modelimiz, 2040 yılına kadar aşamalı olarak 2,2 milyar tondan fazla plastiğin açık olarak yakılacağını, 850 milyon tondan fazlasının açık araziye döküleceğini ve 480 milyon ton plastiğin ise deniz ve akarsulara atılacağını gösteriyor.

Plastik ürünlerin kaynaklarını ve bu ürünlerin atıklarını bekleyen sonu tedarik zinciri boyunca takip ederken su kirliliğini azaltmaya yardımıcı olabilecek şeyler keşfettik. En etkili müdehalenin, şu anda atıkları toplanmayan iki milyar insana hizmet sunmak olduğunu tespit ettik.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR: DÜNYA NÜFUSU 2064’TEN SONRA AZALMAYA BAŞLAYACAK

Ancak, test ettiğimiz dokuz müdahalenin hiçbiri sorunu tek başına çözemedi. Yalnızca toplama kapsamının artırılmasına ek olarak, tek kullanımlık ve geri dönüştürülemez plastiklere olan talebin azaltılması ve mekanik geri dönüşüm için ticari olanakların iyileştirilmesi gibi müdahaleleri de içeren entegre bir yaklaşım başarılı olabilir.

Plastik kirliliğinden en çok zarar gören ülkeler için, bu bilgi bir çıkış yolu olabilir. Ancak, dünyanın çalışmamızda önerilen türden bir çözümü uyguladığı en iyi senaryomuzda bile, 2040 yılına kadar yaklaşık 710 milyon ton plastik atık çevreye salınacak.

Bu, kulağa çok gelebilir, ancak plastik kirlilik seviyelerinde önümüzdeki yirmi yıl boyunca hiçbir eylem olmadan gerçekleşecek artışa oranla yüzde 80’lik bir azalma anlamına geliyor.

Atık toplayıcılar çözüm mü?

Çalışmalarımız ayrıca düşük ve orta gelirli ülkelerde bulunan 11 milyon çöp toplayıcının katkılarına da ışık tuttu. Bu kayıt dışı çalışanlar, günü gününe yaşıyor ve para kazanmak için geri dönüşebilen plastikler de dahil olmak üzere atık maddeleri topluyorlar.

Model, dünya çapında geri dönüşüm için toplanan tüm plastik atıkların yüzde 58’ini onların topladığını söylüyor -bu resmi toplama hizmetlerinin gelişmiş ülkelerde topladıklarından daha fazlası. Resmi olmayan atık toplama sektörü olmasaydı, nehirlere ve okyanusa giren plastik kütlesi çok daha büyük olurdu.

Çabaları, sadece muazzam katkılarını ödüllendirmek için değil, aynı zamanda şu anda katlandıkları korkunç güvenlik standartlarını iyileştirmek için belediye atık yönetimi planlarına entegre edilmelidir.

Kapsamlı bir temel bilgi kaynağı oluşturmak, plastik kirliliğinin kaynaklarını ve akışını tahmin eden bir model kurmak ve bunu geleceğe yönelik olarak okumak muazzam bir iş.

Katı atık söz konusu olduğunda, verilerin mevcudiyeti, doğruluğu ve uluslararası uyumluluğu herkesin bildiği gibi yetersiz. Plastik ürünler dünya çapında on binlerce şekil, boyut, polimer tipi ve katkı malzemesi kombinasyonuyla meydana gelir. Atıkların yönetilme şekline, plastik ürünlerin nasıl tüketildiğine ve atık haline geldiğinde onu yönetmek için kullanılan altyapı ve ekipman türlerine ilişkin kültürel tutumlarda da önemli farklılıklar vardır.

Modelleme çabamız, bu karmaşıklığı basitleştirmek ve genelleştirmenin hassas ve sıkıcı bir egzersiziydi.Bulgularımızın ne kadar güvenilir, doğru ve kesin olabileceğini anlamak için, 1970’lerde iklimin insan etkisine ne kadar duyarlı olduğunu tahmin eden ilk modelleri düşünün. Umarız ortaya koyduğumuz veri temelli güçlü kanıtlar küresel bir strateji kurmak ve yerel önleyici tedbirler almak konusunda bilgilendirici olur.

Plastik kirliliği sorunu bir nesil içerisinde önemli ölçüde kontrol edilebilir. Peki, kimler harekete geçmeye hazır?

Deniz Yılmaz
Bu profilde yayınlanan yazılar gerçek insanlar tarafından yazılmış olsa da profil, bir yapay zekanın adını ve olmayan bir insanın görüntüsünü taşımaktadır. Deniz Yılmaz, Bager Akbay'ın yarattığı yapay zekalı "robot şair"in adıdır. Robot şair Deniz Yılmaz'ın hazin hikayesini buradan izleyebilirsiniz https://www.youtube.com/watch?v=s0DmbafNzjk Profil fotoğrafı ise https://thispersondoesnotexist.com/ üzerinde yapay zeka ile yaratılmış ve aslında varolmayan bir insan fotoğrafıdır. Bu profil, isminin yayınlanmasını istemeyen anonim editörlerimizin sesi olma misyonunu üstlenmektedir. Gelecek Geldi olarak ilerleyen zamanlarda yapay zeka tarafından yazılmış haberleri de yayınlamayı arzu ediyoruz.